طبق ماده ۳۱۰ قانون تجارت، چک نوشته ای است که به موجب آن صادر کننده وجوهی را که نزد محال علیه(بانک) دارد کلا یا بعضا مسترد یا به دیگری واگذار می نماید.

صاحب چک پس از نوشتن مبلغ ارزش آن و تاریخ موردنظر برای وصول ، چک را امضا می‌کند . در تاریخ ذکر شده ( تاریخ سررسید ) فردی که چک را دریافت کرده‌ است به بانک مراجعه می‌کند و مقدار وجه مشخص شده را از حساب جاری فرد صادر کننده دریافت می‌کند.

 امروزه استفاده از چک به قدری زیاد شده که حتی اگر شما دسته چک نداشته باشید بايد قوانين و شرايط آن را بدانيد تا در معاملات خود به دليل عدم آگاهيتان از قوانين آن دچار ضرر و زيان و آسيب نشويد.

طبق قانون چک در ایران، شخص باید در زمان نوشتن چک به اندازهٔ مبلغ مندرج در آن در حساب خود وجه نقد، اعتبار و یا پشتوانهٔ قابل تبدیل به وجه نقد داشته باشد . تفاوت چک با کارت‌های اعتباری هم در همین است.

البته امروزه این قانون معمولاً در مبادلات پولی‌ای که به‌وسیلهٔ چک انجام می‌شود ، رعایت نمی‌گردد و در نتیجه در چند سال اخیر تعداد افرادی که بدلیل چک برگشتی ( یعنی چکی که در تاریخ مشخص شده، مقدار وجه وعده داده شده را تأمین نکند ) به زندان می‌افتند رو به افزایش گذاشته‌ است .

ارکان چک

صادر کننده : کسی که چک را صادر کرده پرداخت وجه چک از حساب او صورت می گیرد .

محال علیه یا بانک : کسی که چک عهده او صادر می شود .

دریافت کننده : کسی که وجه چک را دریافت می نماید .

انواع چک

در قانون چک سال 1372 چهار نوع چک نامبرده شده است :

1. چک عادی : چکی می باشد که صاحب حساب صادر می کند و به طلبکار خود یا ساير افراد مي دهد. دارنده چك يعني كسي كه چك به نام او صادر شده است با مراجعه به بانك مي تواند وجه آنرا وصول كند . اين چكها چندان قابل اعتماد و اطمينان نيست و اعتبار آن صرفا اعتبار صاحب حساب است . بنابراين بايد سعي كرد فقط از كساني چك قبول كرد كه قابل اطمينان باشند.

2. چک تایید شده : چک تایید شده به این صورت است که به محض صدور چک ، بانک با بلوكه كردن مبلغ آن در حساب جاری شخص صاحب چك ، مبلغ را براى گيرنده (ذينفع) تضمين مي كند.

3.چک تضمین شده : چکی است که توسط بانک به عهده همان بانک صادر می شود و پرداخت وجه آن توسط بانك تضمین می شود ، برخلاف چكهاي عادي كه توسط صاحب حساب صادر مي شود. بنابراين هر فردي مي تواند از بانك تقاضاي چك تضمين شده بنمايد . اين چكها كاملا مطمئن و قابل اطمينان هستند و با مراجعه به هر يك از شعب بانك صادر كننده در سراسر كشور قابل وصول هستند طبق قانون چكهاي تضمين شده قابل توقيف و مسدود شدن نمي باشند.

4.چک مسافرتی : چکی است که توسط بانک صادر می شود و وجه آن در هر یک از شعبه های آن بانك يا توسط كارگزاران بانك پرداخت مي گردد. مبلغ چك مسافرتي روي آن قيد مي شود. اين نوع چكها براي جلوگيري از حمل و نقل پول بسيار مفيد است و قابل اطمينان هم مي باشد.

برگشت چک

وقتی چکی برگشت می خورد می توان به میزان چک از دادگاه تقاضای توقیف اموال را نمود.این امر ظرف 15 روز باید صورت پذیرد. بعد از انقضای مهلت ، باید با تشخیص دادگاه ، درصدی از مبلغ چک را بابت خسارت احتمالی به صندوق دادگستری واریز و سپس تقاضای توقیف اموال نمود.

 

اجزای چک

هر چک از اجزای ذیل تشکیل شده است:
۱-کلمه چک در متن
۲-محل صدور
۳-تاریخ صدور
۴-بانک محال علیه
۵-شعبه بانک محال علیه
۶-شماره ردیف چک
۷-مبلغ چک(عددی)
۸-مبلغ چک(حروفی)
۹-ذینفع چک
۱۰-شماره حساب
۱۱-نام و نام خانوادگی صاحب حساب
۱۲-محل امضا صاحب حساب

 

راه های وصول چک

1-ازطریق اداره ثبت : قانونگذار برای اینکه مراجعات به دادگستری افزایش پیدا نکنه راه دیگری باز کرده و آن اداره ثبت است . هنوز هم خیلی خبر ندارند که از طریق اداره ثبت میشه چک رو به اجرا گذاشت. برای وصول چک باید حتما از ثبت محلی که بانک طرف حساب صادر کننده چک دران محل قراردارد.(درشهرمحل افتتاح حساب مدیون) اقدام کرد.

2-ازطریق دادگاه کیفری : کسیکه چک بی محل کشیده مجزات زندان دارد گاهی اوقات تا دوسال حبس هم دارد . این روش غیرمستقیم رسیدن به پول است ( هر چکی رو نمیشود از دادگاه کیفری شکایت کرد )

 3-ازطریق دادگاه حقوقی : اخرین روش برای رسیدن به وجه چک برگشتی , طرح دعوا در دادگاه حقوقی است که در حال حاضر از طریق دفاتر خدمات قضایی درسراسر کشور انجا م میشود . یعنی دادگاه دادخواست قبول نمیکند (بجز شهرهای کوچک) دفترخدمات خودشون دادخواست مینویسند و به دادگاه میدهند و در عوض مبلغی تحت عنوان حق الزحمه ازشما میگیرند . بعداز حدود ده روز پیامکی برایتان ارسال میشود و وقت رسیدگی هم ابلاغ میشود که حتما روز جلسه با اصل چک حضور داشته باشید.

خیانت در امانت چک

ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی مقرر داشته است : هرگاه اموال منقول یا غیر منقول یا نوشته هایی از قبل سفته و چک و قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هرکار با اجرت یا بی اجرت به کسی داده شده و بنابراین بوده است که اشیاء مذکور مسترد گردد یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء نزد او بوده انها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید ، به حبس از۶ ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد .

مطالب مشابه

مشاوره حقوقی :
  • وکیل پایه یک دادگستری

    کاربر عزیز ، شما میتوانید قبل از هر اقدامی با مشاوران ما تماس بگیرید تا ضمن مطالعه پرونده شما بهترین راه حل را به شما اعلام نمایند .