ترکه چیست

ترکه چیست

ترکه (ماترک) یا میراث به کلیه اموال و تعهدات گویند . یا به عبارت دیگر ترکه به کلیه دارایی متوفی که بعد ازفوت او به وراث و نزدیکان وی انتقال می یابد اطلاق می شود.

دارائی متوفی را می توانیم به دو بخش مثبت و منفی تقسیم کنیم. بخش مثبت دارائی عبارت از حقوق و اموال و مطالبات متوفی از اشخاص دیگر است و بخش منفی آن عبارت از بدهی هائی است که متوفی به دیگران حتی وارثان خود دارد . مجموع بخش مثبت و منفی دارائی متوفی ترکه نامیده می شود.

امور راجع به ترکه عبارتند از اقداماتی که جهت حفظ ترکه  و رسانیدن آن به صاحبان حقوق انجام می شود از جمله: مهر و موم ترکه ، تحریرترکه ، اداره ترکه و …

معنی ترکه چیست ؟

مفهوم دارایی، به معنی شایستگی و امتیاز دارا شدن حقوق و تکالیف مالی، یکی از صفات مربوط به شخصیت انسان است که با تولد شخص به وجود می‌آید و با فوت وی از بین می‌رود.

از دید و نگرش حقوقی منظور از ماترک ، اموالی است که حین الفوت متوفی جزو دارایی و در مالکیت وی بوده است هرچند که پس از فوت متوفی تا زمان تقسیم ترکه تلف شود ؛ با این اوصاف مطالبات متوفی ، هر چند این مطالبات از ورثه باشد و به موجب مالکیت مافی‌الذمه (آنچه بر عهده کسی باشد) یا پایا پای پرداخت شود ، جزو دارایی‌های متوفی محسوب می‌شود ؛ لکن صدمات و تاوان ناشی از فوت متوفی که بعد از فوت مورث تحقق می‌یابد ، مشمول نهاد حقوقی ماترک نبوده و از مقررات مربوط به آن پیروی نمی‌کند . البته حکم دیه از این قاعده مستثناست؛ طبق فتوای فقها ، دیه از حیث این که سبب ایجاد حق در زمان مورث شده و همچنین با توجه به این که ماهیت کیفری دیه بر جنبه مدنی آن غلبه دارد ، به عنوان اجزا ماترک تلقی می‌شود.

مرجع صالح جهت رسیدگی به امور ترکه

مرجع صالح برای رسیدگی به امور راجع به ترکه ، دادگاه بخشی است که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران در حوزه آن دادگاه بوده و اگر متوفی در ایران اقامتگاه نداشته باشد دادگاه آخرین محل سکونت متوفی صالح به رسیدگی است و اگر متوفی در ایران ساکن هم نبوده باشد دادگاهی که اموال غیرمنقول متوفی در حوزه آن واقع‌شده صالح است و اگر اموال غیرمنقول هم در حوزه‌های متعدد واقع باشند دادگاهی که قبل از همه اقدام نموده صالح است.

ترکه تا قبل از تصفیه و تقسیم بین وراث در مالکیت چه کسانی قرار دارد

در این خصوص نظریات مختلفی مطرح شده است. وراث ملزم به پذیرش ترکه نیستند؛ ولی چه در صورت قبول ترکه و چه در صورت رد آن، پس از تصفیه ترکه نوبت به تقسیم ترکه بین وراث می‌رسد.

تحریر ترکه (لیست کردن اموال متوفی) به چه ترتیبی است

وراث و نمایندگان قانونی آنان و وصی می‌توانند برای تعیین میزان و مقدار ترکه ، از مقام قضایی تحریر ترکه را درخواست کند. در این صورت بعد از دعوت اشخاص ذی‌نفع و آگهی تعیین وقت که از یک ماه نباید کمتر و از سه ماه نباید بیشتر باشد ، منتشر می‌شود . غیبت اشخاصی که برای تحریر ترکه یا مهروموم ترکه احضار شده‌اند مانع از تحریر ترکه نیست . هرگاه ترکه متعلق حقوق عمومی قرار بگیرد یا غایب یا محجوری در بین وراث باشد یا وارث متوفی معلوم نباشد ، امین یا قیم ملزم است درخواست تحریر ترکه را از مرجع ذی‌صلاح کند.

معنی مهر و موم ترکه چیست؟

از لحاظ حقوقی، مهر و موم ترکه عبارت است از اقدامی که توسط مراجع قضایی صورت می‌گیرد ، تا ورثه از هرگونه استفاده و دخل و تصرف در ترکه ممنوع ‌شوند و این امر به منظور حفظ و نگهداری از ترکه انجام می‌گیرد.

مهر و موم ترکه صرفاً با درخواست هر یک از ورثه متوفی یا نماینده قانونی آنان ، موصی‌له در صورتی که وصیت به جزء مشاع شده باشد ، طلبکار متوفی و وصی انجام می‌گیرد و همین افراد نیز حق رفع مهر و موم ترکه را دارند . درخواست رفع مهر و موم ترکه نیز به دو صورت بدون تنظیم ریز ترکه یا با درخواست تنظیم‌ ریز ترکه صورت می‌گیرد.

از قانون امور حسبی در خصوص ترکه و رد ترکه

طبق ماده ۲۴۹ قانون امور حسبي ، وارثي كه تركه را رد مي‌كند ، بايد كتباً يا شفاهاً به دادگاه اطلاع بدهد كه اطلاع مزبور در دفتر مخصوصي ثبت خواهد شد و اين رد نبايد معلق يا مشروط باشد.

رد تركه بايد در مدت يك ماه از تاريخ اطلاع وارث از فوت مورث به عمل آيد و اگر در مدت نامبرده ، رد تركه به عمل نيايد در حكم قبول است.

طبق ماده ۲۵۲ اين قانون ، اگر وارثي قبل از رد تركه فوت شود حق رد به ورثه او منتقل مي‌شود.

اگر وارث ، عذر موجهي براي عدم اظهار رد در مدت مقرر داشته باشد ، دادگاه مي‌تواند مهلت مذكور را تمديد يا تجديد كند.

طبق ماده ۲۵۸ اين قانون ، در صورتي كه بعضي از ورثه تركه را قبول كرده و بعضي رد كنند ، وارثي كه تركه را قبول كرده است اقدامات لازمه را براي اداره تركه ، ادا ديون ، حقوق و وصول مطالبات انجام مي‌دهد و وارثي كه تركه را رد كرده است حق هيچ‌گونه اعتراضي به عمليات او ندارد ليكن اگر پس از تصفيه تركه چيزي از تركه بماند سهم‌الارث وارثي كه تركه را رد كرده است ، به او داده خواهد شد.

در صورت تحرير تركه، وارثي كه در مدت مقرر قبول يا رد خود را اظهار نكرده باشد ، در حكم كسي است كه مطابق صورت تحرير تركه ديون را قبول كرده باشد.

در برخی موارد وراث مشخص نیستند ؛ در این شرایط چگونه عمل می‌شود؟

در صورتی که وارث متوفی معلوم نباشد ، برای ترکه مدیر ترکه تعیین می‌شود . اگر از تاریخ تحریر ترکه تا ۱۰ سال وراث متوفی معلوم شود ترکه به او داده می‌شود و پس از این مدت هر ادعایی نسبت به ترکه از هیچکس پذیرفته نمی‌شود . چنانچه قبل از این مدت شخصی هر نوع ادعایی نسبت به ترکه داشته باشد ، حسب مورد باید دعوای خود را علیه مدیر ترکه یا دادستان مطرح کند

قبول ترکه مطابق صورت تحریر چه فایده ای برای ورثه دارد؟

قید این مطلب که مطابق صورت تحریر ، ترکه را قبول می کنند این فایده را دارد که اگر دارائی متوفی برای پرداخت بدهی هایش کافی نباشد ورثه مجبور نیستند ثابت کنند که دارائی متوفی ، کفایت پرداخت بدهی های او را نکرده است . برای این شکل از قبول ترکه باید تحریر شده باشد و یا این که بعداً تحریر شود و هم چنین باید ظرف مهلت یک ماه از تاریخ فوت مورث ، قبول را به دادگاه عمومی اطلاع دهند.

مدارکی که مراجعه کنندگان در مورد مهر و موم ترکه نیاز به ارائه دارند

  1. شناسنامه و کارت ملی یکی از وراث
  2. در صورت امکان، ارائه گواهی انحصار وراثت

مطالب مشابه

مشاوره حقوقی :
  • وکیل پایه یک دادگستری

    کاربر عزیز ، شما میتوانید قبل از هر اقدامی با مشاوران ما تماس بگیرید تا ضمن مطالعه پرونده شما بهترین راه حل را به شما اعلام نمایند .